O discurso sobre a maternidade a través de tres ensaios galegos do século XXI : Maternosofía ou o embarazo da escritora primípara (2014), de Inma López Silva; Maternidade fóra de catálogo (2018), de Marga Tojo e Maternidades virtuosas. Unha crítica aos modelos profesionais de crianza, de María do Cebreiro Rábade Villar

Abstract

[Resumo] O presente Traballo de Fin de Mestrado (TFM) ten como obxecto de estudo a representación da maternidade en tres ensaios de autoras galegas contemporáneas que sitúan a experiencia materna no centro da súa reflexión: Maternosofía ou o embarazo da escritora primípara (2014) de Inma López Silva, Maternidade fóra de catálogo (2018) de Marga Tojo e Maternidades virtuosas. Unha crítica aos modelos profesionais de crianza (2022) de María do Cebreiro Rábade Villar. O obxectivo fundamental da investigación consiste en examinar de que maneira se configura e se representa a experiencia materna neste corpus, que abrangue un período concreto do século XXI (2014-2022). Para tal fin, lévase a cabo unha análise detallada das obras mencionadas, estruturada nos tres capítulos centrais do traballo. Esta está dedicada, de maneira particular, na perspectiva desde a cal as autoras contribúen á desconstrución da cultura heteropatriarcal, entendida como un ámbito de conflito e tensión en relación cos postulados do feminismo. Canto á metodoloxía, o estudo parte dos principios do feminismo da diferenza e da igualdade, considerados fundamentais para a comprensión das formulacións das autoras sobre as decisións, vivencias e representacións vinculadas á maternidade, especialmente nos primeiros anos de vida da crianza e na súa inscrición tanto no debate público coma no literario. Neste marco, xustifícase a escolla do xénero ensaístico, entendido como o formato máis axeitado para outorgarmos protagonismo á voz persoal e reflexiva das escritoras, ao tempo que se afasta das convencións da ficción e posibilita a aparición de discursos críticos. A estrutura do traballo articúlase, tras a introdución, nun primeiro capítulo titulado “Estado da cuestión”, que revisa as principais achegas críticas anteriores a 2014 e serve de marco de referencia para a análise. Nesta sección propóñense dúas etapas diferenciadas da produción literaria sobre maternidade (1989-2002 e 2005-2022), presentes en anexo. O corpo central distribúese en tres capítulos dedicados ao estudo individual de cada obra: “Unha reflexión en primeira persoa do singular”, centrado en Maternosofía, que examina a decisión das nais de narraren a súa propia experiencia de crianza; “O silencio das nais levado á esfera pública”, sobre Maternidade fóra de catálogo, que analiza o modelo de maternidade dominante e as súas fisuras; e “Entre o visíbel e o oculto, maternidade sen encaixe”, referido a Maternidades virtuosas, que trata a visibilización e a politización da maternidade no espazo público. Finalmente, o capítulo conclusivo recolle os resultados máis relevantes do estudo e salienta o seu contributo á análise crítica dos discursos contemporáneos sobre a maternidade na Galiza.