Revisión híbrida bibliométrica-computacional sobre la inteligencia artificial aplicada al dolor lumbar

UDC.coleccionTraballos académicos
UDC.tipotrabTFG
UDC.titulacionGrao en Fisioterapia
dc.contributor.advisorRodríguez-Romero, Beatriz
dc.contributor.authorJardón González, Álex
dc.date.accessioned2026-09-25T09:13:44Z
dc.date.available2026-09-25T09:13:44Z
dc.date.issued2026-06
dc.description.abstract[Resumen] Antecedentes. El dolor lumbar (DL) es la principal causa mundial de años vividos con discapacidad, y la investigación sobre inteligencia artificial (IA) aplicada a su manejo ha crecido de forma acelerada y fragmentada, sin una lectura integrada de su estructura. Este Trabajo de Fin de Grado mapea y caracteriza dicho campo mediante una revisión híbrida bibliométrica y computacional de la literatura. Material y métodos. Se interrogaron cinco bases de datos (PubMed, Scopus, Web of Science, IEEE Xplore y CINAHL) para el período 2016–2026. Tras la deduplicación en cascada y un cribado de relevancia asistido por un modelo de lenguaje —validado frente a un gold standard humano (κ = 0,960)—, se retuvieron 677 registros, sobre los que se realizó un análisis bibliométrico e interdisciplinar y un modelado de tópicos con BERTopic (13 tópicos). Una optimización submodular seleccionó 34 estudios representativos, extraídos mediante doble LLM independiente (Claude Opus 4.8 y GPT-5.5) con adjudicación humana. Resultados. La producción procede de 70 países —liderada por Estados Unidos y China—, crece hasta 2025 y se organiza en dos macrorregiones (imagen y aprendizaje profundo frente a clínico-conductual y de señales), con un marcado carácter interdisciplinar (el 96,7 % de los documentos abarca dos o más subcampos). Los 34 estudios se concentran en el diagnóstico (23 de 34) y en el aprendizaje profundo y clásico, pero muestran una baja madurez traslacional (19 en prueba de concepto; solo 2 con despliegue clínico) y una brecha de reproducibilidad (la explicabilidad no se reporta en 19 de 34). La extracción dual fue fiable (precisión del 85,0–87,5 % frente al gold standard). Conclusiones. El campo, en expansión pero metodológicamente inmaduro, exige mayor validación externa, explicabilidad y transparencia; la arquitectura propuesta aporta una síntesis reproducible y auditable de un dominio interdisciplinar en rápida evolución.
dc.description.abstract[Abstract] Background. Low back pain (LBP) is the leading global cause of years lived with disability, and research on artificial intelligence (AI) applied to its management has grown rapidly and in a fragmented manner, lacking an integrated reading of its structure. This Bachelor’s thesis maps and characterizes this field through a hybrid bibliometric and computational literature review. Methods. Five databases (PubMed, Scopus, Web of Science, IEEE Xplore and CINAHL) were searched for the 2016–2026 period. After cascade deduplication and a large language model–assisted relevance screening —validated against a human gold standard (κ = 0.960)—, 677 records were retained and analysed bibliometrically and across disciplines, with BERTopic topic modeling (13 topics). A submodular optimization selected 34 representative studies, extracted via dual independent LLMs (Claude Opus 4.8 and GPT-5.5) with human adjudication. Results. Output originates from 70 countries —led by the United States and China—, grows until 2025, and is organized into two macro-regions (imaging and deep learning versus clinical-behavioral and signal-based), with a markedly interdisciplinary nature (96.7 % of documents span two or more subfields). The 34 studies concentrate on diagnosis (23 of 34) and on deep and classical learning, but show low translational maturity (19 at proof-of-concept; only 2 with clinical deployment) and a reproducibility gap (explainability unreported in 19 of 34). Dual extraction was reliable (85.0–87.5 % accuracy against the gold standard). Conclusions. The field, expanding yet methodologically immature, calls for greater external validation, explainability and transparency; the proposed architecture provides a reproducible and auditable synthesis of a rapidly evolving interdisciplinary domain.
dc.description.traballosTraballo fin de grao (UDC.FIS). Fisioterapia. Curso 2025/2026
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/2183/49436
dc.language.isospa
dc.rightsOs titulares dos dereitos de autor autorizan a visualización do contido desta obra a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para uso privado ou con fins de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da obra como ao seu contido. Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de este trabajo a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen del trabajo como a su contenido.
dc.rights.accessRightsopen access
dc.subjectDolor lumbar
dc.subjectInteligencia artificial
dc.subjectAprendizaje automático
dc.subjectBibliometría
dc.subjectRevisión computacional de la literatura
dc.subjectLow back pain
dc.subjectArtificial intelligence
dc.subjectMachine learning
dc.subjectBibliometrics
dc.subjectComputational literature review
dc.titleRevisión híbrida bibliométrica-computacional sobre la inteligencia artificial aplicada al dolor lumbar
dc.title.alternativeHybrid bibliometric-computational review of artificial intelligence applied to low back pain management
dc.title.alternativeRevisión híbrida bibliométrica-computacional da intelixencia artificial aplicada a dor lumbar
dc.typebachelor thesis
dspace.entity.typePublication
relation.isAdvisorOfPublication6a7bc7e8-8a52-41dc-9d2e-a0716af6b47d
relation.isAdvisorOfPublication.latestForDiscovery6a7bc7e8-8a52-41dc-9d2e-a0716af6b47d

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
JardonGonzalez_Alex_TFG_2026.pdf
Size:
3.99 MB
Format:
Adobe Portable Document Format