Os topónimos Acea de Ama e O Xurés

Abstract

[Resumo] Este artigo ocúpase da historia e o significado de dous nomes de lugar galegos: Acea de Ama e O Xurés. O primeiro, denominación dunha localidade dos arredores da Coruña, é un topónimo composto do arabismo acea ‘muíño’, a preposición de e o hidrónimo prerromano AMA, que é o antigo nome da Ría do Burgo. O arabismo acea, que perdeu a consoante nasal etimolóxica, proporciona interesante información acerca dalgúns cambios fonéticos na historia do galego e a súa cronoloxía. Tanto o nome galego (O Xurés) coma o portugués (Gerês) dos coñecidos montes da raia seca proceden doutro hidrónimo prelatino que identificamos cos Originis, Oregines e Ocerensis rexistrados no Itinerarium Antonini e no mapa chamado do Ravenate, formas latinizadas ou deturpadas dun *OGERENSE ou *UGERENSE orixinario.

[Abstract] This paper studies the history and the meaning of two Galician placenames: Acea de Ama e O Xurés. The first one, the name of a little village near A Coruña, is a composed toponym containing the arabism acea ‘mill’, the preposition de and a pre-latin hydronym AMA, which is the ancient name of the Ría do Burgo. The arabism acea, which lost the etymological nasal consonant, provides interesting information about some phonetical changes in the history of Galician language and its cronology. Both the Galician and Portuguese names of the well known mountains in the Portuguese frontier called O Xurés (O Gerês) come from another pre-latin hydronym which we identify with the words Originis, Oregines and Ocerensis (written in the Itinerarium Antonini and in the map called Ravenate), latinisated or mistaked forms of an original *OGERENSE.