Beceiro Casas, AlejandroFernández-Lozano, CarlosGuijarro-Sánchez, Paula2026-11-172026-11-172026https://hdl.handle.net/2183/50281[Resumen] La resistencia a los antibióticos representa una amenaza creciente para la salud pública, especialmente en patógenos hospitalarios como Acinetobacter spp. y Klebsiella pneumoniae. Esta tesis doctoral se centra en el desarrollo de metodologías bioinformáticas y el análisis genómico para caracterizar la diversidad genética, los mecanismos de resistencia y la dinámica epidemiológica de estas bacterias, con aplicaciones relevantes para la vigilancia activa en entornos hospitalarios. En primer lugar, se desarrolló un sistema integral de ensamblaje genómico basado en reglas adaptadas a las características intrínsecas del genoma de Acinetobacter spp. y a las tecnologías de secuenciación utilizadas. Este enfoque permitió optimizar la reconstrucción genómica en condiciones heterogéneas de secuenciación, maximizando la continuidad de los ensamblajes y reduciendo artefactos. El análisis de 199 aislados clínicos reveló una alta diversidad genética y la presencia de clones internacionales de alto riesgo distribuidos en hospitales españoles, proporcionando una visión detallada de la epidemiología molecular de A. baumannii en el ámbito nacional. En segundo lugar, se caracterizaron los mecanismos de resistencia a cefiderocol en A. baumannii mediante un enfoque integrado de detección de variantes y análisis transcriptómico, aplicado a la cepa de referencia ATCC 19606 y a un aislado clínico de ST2. La combinación de herramientas de variant calling convencional con herramientas específicas para variantes estructurales resultó imprescindible para la caracterización completa de los mecanismos evolutivos en un patógeno cuya plasticidad genómica está mediada en gran medida por elementos de inserción. La integración con los datos transcriptómicos permitió identificar vías adaptativas distintas en cada cepa, condicionadas por su fondo genético. Finalmente, se evaluó la eficacia del FTIR como método de tipificación rápida en una colección nacional de Klebsiella pneumoniae productoras de carbapenemasas. El rendimiento del FTIR fue variable: mostró resultados moderados en algunos secuenciotipos (STs), mientras que en otros su capacidad de discriminación fue significativamente limitada. Este estudio es uno de los primeros en evaluar el FTIR en poblaciones genéticamente heterogéneas y con múltiples STs, evidenciando que su precisión disminuye en contextos con alta diversidad genética. Los resultados sugieren que esta variabilidad en el rendimiento del FTIR podría estar influenciada por la diversidad de polisacáridos presentes en el genoma accesorio, afectando la clasificación de ciertos STs. Los hallazgos de esta tesis aportan nuevas herramientas y conocimientos para el análisis genómico y la detección de resistencia antimicrobiana, con aplicaciones potenciales en la vigilancia epidemiológica y el control de brotes en entornos hospitalarios.[Resumo] A resistencia aos antibióticos representa unha ameaza crecente para a saúde pública, especialmente en patoxenos hospitalarios como Acinetobacter spp. e Klebsiella pneumoniae. Esta tese doutoral céntrase no desenvolvemento de metodoloxías bioinformáticas e a análise xenómica para caracterizar a diversidade xenética, os mecanismos de resistencia e a dinámica epidemiolóxica destas bacterias, con aplicacións relevantes para a vixilancia activa en contornas hospitalarias. En primeiro lugar, desenvolveuse un sistema integral de ensamblaxe xenómica baseada en regras adaptadas ás características intrínsecas do xenoma de Acinetobacter spp. e ás tecnoloxías de secuenciación utilizadas. Este enfoque permitiu optimizar a reconstrución xenómica en condicións heteroxéneas de secuenciación, maximizando a continuidade das ensamblaxes e reducindo artefactos. A análise de 199 illados clínicos revelou unha alta diversidade xenética e a presenza de clons internacionais de alto risco distribuídos en hospitais españois, proporcionando unha visión detallada da epidemioloxía molecular de A. baumannii no ámbito nacional. En segundo lugar, caracterizáronse os mecanismos de resistencia a cefiderocol en A. baumannii mediante un enfoque integrado de detección de variantes e análise transcriptómica, aplicado á cepa de referencia ATCC 19606 e a un illado clínico de ST2. A combinación de ferramentas de variant calling convencional con ferramentas específicas para variantes estruturais resultou imprescindible para a caracterización completa dos mecanismos evolutivos nun patóxeno cuxa plasticidade xenómica está mediada en gran medida por elementos de inserción. A integración cos datos transcriptómicos permitiu identificar vías adaptativas distintas en cada cepa, condicionadas polo seu fondo xenético. Finalmente, avaliouse a eficacia do FTIR como método de tipificación rápida nunha colección nacional de Klebsiella pneumoniae produtoras de carbapenemasas. O rendemento do FTIR foi variable: mostrou resultados moderados nalgúns secuenciotipos (STs), mentres que noutros a súa capacidade de discriminación foi significativamente limitada. Este estudo é un dos primeiros en avaliar o FTIR en poboacións xeneticamente heteroxéneas e con múltiples STs, evidenciando que a súa precisión diminúe en contextos con alta diversidade xenética. Os resultados suxiren que esta variabilidade no rendemento do FTIR podería estar influenciada pola diversidade de polisacáridos presentes no xenoma accesorio, afectando á clasificación de certos STs. Os achados desta tese achegan novas ferramentas e coñecementos para a análise xenómica e a detección de resistencia antimicrobiana, con aplicacións potenciais na vixilancia epidemiolóxica e o control de brotes en contornas hospitalarias.[Abstract] Antibiotic resistance represents a growing threat to public health, especially in hospital pathogens such as Acinetobacter spp. and Klebsiella pneumoniae. This doctoral thesis focuses on the development of bioinformatic methodologies and genomic analysis to characterize the genetic diversity, resistance mechanisms, and epidemiological dynamics of these bacteria, with relevant applications for active surveillance in hospital settings. First, a comprehensive genomic assembly system was developed based on rules adapted to the intrinsic characteristics of Acinetobacter spp. genome and the sequencing technologies used. This approach allowed optimizing genomic reconstruction under heterogeneous sequencing conditions, maximizing assembly continuity and reducing artifacts. The analysis of 199 clinical isolates revealed high genetic diversity and the presence of high-risk international clones distributed in Spanish hospitals, providing a detailed view of the molecular epidemiology of A. baumannii at the national level. Second, the mechanisms of resistance to cefiderocol in A. baumannii were characterized through an integrated approach combining variant detection and transcriptomic analysis, applied to the reference strain ATCC 19606 and a clinical ST2 isolate. The combination of conventional variant calling tools with tools specifically designed for structural variants proved essential for the complete characterization of the evolutionary mechanisms in a pathogen whose genomic plasticity is largely mediated by insertion elements. Integration with transcriptomic data revealed distinct adaptive pathways in each strain, conditioned by their genetic background. Finally, the effectiveness of FTIR as a rapid typing method was evaluated in a national collection of carbapenemase-producing Klebsiella pneumoniae. FTIR performance was variable: it showed moderate results in some sequence types (STs), while in others its discrimination capacity was significantly limited. This study is one of the first to evaluate FTIR in genetically heterogeneous populations with multiple STs, showing that its accuracy decreases in contexts with high genetic diversity. The results suggest that this variability in FTIR performance could be influenced by the diversity of polysaccharides present in the accessory genome, affecting the classification of certain STs. The findings of this thesis provide new tools and knowledge for genomic analysis and antimicrobial resistance detection, with potential applications in epidemiological surveillance and outbreak control in hospital settings.spaAttribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Internationalhttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/Resistencia antimicrobianaAcinetobacter baumanniiKlebsiella pneumoniaeAnálisis genómicoVigilancia epidemiológicaBioinformáticaAnálise xenómicaVixilancia epidemiolóxicaAntimicrobial resistanceGenomic analysisEpidemiological surveillanceBioinformaticsDesarrollo de metodologías bioinformáticas para el análisis genómico de la resistencia a antibióticos en Acinetobacter spp. y Klebsiella pneumoniae: estudios nacionales e implicaciones para la vigilancia activa en entornos hospitalariosdoctoral thesisembargoed access