Millán-Calenti, José CarlosLorenzo-López, LauraMourelle-Sanmartín, Pablo2026-08-102026-08-102026https://hdl.handle.net/2183/49014[Abstract]:Chronic pain is a highly prevalent and complex clinical condition with profound implications for functional status, quality of life, and healthcare utilization. Despite increasing recognition, chronic pain remains frequently underdiagnosed, insufficiently controlled, and often approached through reductionist biomedical frameworks that fail to capture its multidimensional nature. Traditional models frequently rely on chronological age as a primary determinant of clinical decision-making, potentially overlooking heterogeneity in biological vulnerability and thereby contributing to suboptimal care. This doctoral thesis aims to explore chronic pain through a frailty-informed perspective, examining how chronological age, biological age–operationalized through frailty–and sex shape the prevalence, characteristics, clinical expression, and management of chronic pain. The central hypothesis proposes that frailty provides a more precise framework than chronological age for understanding chronic pain pathogenesis, guiding clinical management, and improving individualized care. The thesis is presented as a compendium of three interconnected studies forming a progressive research trajectory. The first study provides an epidemiological characterization of chronic pain within primary care, analyzing diagnostic delays, treatment patterns, and patient-related factors influencing pain management. These findings underscore chronic pain as a multidimensional clinical syndrome with significant heterogeneity in presentation and care pathways. Building upon this foundation, the second study examines the role of frailty as a proxy for biological age, demonstrating that frailty more accurately captures vulnerability, pain complexity, and therapeutic patterns than chronological age alone. These results support a conceptual shift toward vulnerability-oriented clinical models that better reflect individual biological variability. The third study extends this framework into clinical practice, evaluating how frailty-informed approaches influence treatment decisions, multimodal management strategies, and risk-benefit assessments. Together, the findings suggest that chronic pain should be conceptualized as a dynamic process emerging from the interaction between biological vulnerability, psychological factors, social context, and environmental influences. Across studies, the results support reconceptualizing chronic pain as a multidimensional clinical entity embedded within a broader framework of aging, resilience, and adaptive capacity. Frailty emerges as a central organizing construct that integrates pathophysiological, clinical, and therapeutic dimensions, enabling more personalized and equitable care while reducing reliance on chronological age-based assumptions. From a clinical perspective, this work proposes a frailty-informed, integrative model of chronic pain management that emphasizes individualized assessment, multimodal interventions, and multidisciplinary collaboration. Beyond symptom control, such an approach may contribute to improving functional trajectories, enhancing both lifespan and healthspan, and reducing overall healthcare burden. Overall, this thesis advances the understanding of chronic pain by bridging epidemiological characterization, analytical validation, and clinical translation, proposing a biologically informed framework that reconceptualizes chronic pain as a dynamic and adaptive process shaped by vulnerability and context.[Resumen]:El dolor crónico constituye una condición clínica altamente prevalente y compleja, con profundas implicaciones para el estado funcional, la calidad de vida y la utilización de recursos sanitarios. A pesar de un reconocimiento creciente, el dolor crónico continúa siendo con frecuencia infradiagnosticado, insuficientemente controlado y abordado mediante marcos biomédicos reduccionistas que no logran captar su naturaleza multidimensional. Los modelos tradicionales suelen basarse en la edad cronológica como principal determinante en la toma de decisiones clínicas, lo que puede pasar por alto la heterogeneidad en la vulnerabilidad biológica y contribuir así a una atención subóptima. Esta tesis doctoral tiene como objetivo explorar el dolor crónico desde una perspectiva informada por la fragilidad, examinando cómo la edad cronológica, la edad biológica–operacionalizada a través de la fragilidad–y el sexo influyen en la prevalencia, las características, la expresión clínica y el manejo del dolor crónico. La hipótesis central plantea que la fragilidad proporciona un marco más preciso que la edad cronológica para comprender la patogenia del dolor crónico, orientar el manejo clínico y mejorar la individualización de la atención. La tesis se presenta como un compendio de tres estudios interconectados que conforman una trayectoria de investigación progresiva. El primer estudio ofrece una caracterización epidemiológica del dolor crónico en atención primaria, analizando retrasos diagnósticos, patrones de tratamiento y factores relacionados con el paciente que influyen en el manejo del dolor. Estos hallazgos subrayan el dolor crónico como un síndrome clínico multidimensional con una notable heterogeneidad en su presentación y en las trayectorias asistenciales. Sobre esta base, el segundo estudio examina el papel de la fragilidad como proxy de la edad biológica, demostrando que la fragilidad captura con mayor precisión la vulnerabilidad, la complejidad del dolor y los patrones terapéuticos que la edad cronológica por sí sola. Estos resultados apoyan un cambio conceptual hacia modelos clínicos orientados a la vulnerabilidad que reflejen mejor la variabilidad biológica individual. El tercer estudio traslada este marco a la práctica clínica, evaluando cómo los enfoques informados por la fragilidad influyen en la toma de decisiones terapéuticas, las estrategias de manejo multimodal y la valoración del balance riesgo-beneficio. En conjunto, los resultados sugieren que el dolor crónico debe conceptualizarse como un proceso dinámico que emerge de la interacción entre vulnerabilidad biológica, factores psicológicos, contexto social e influencias ambientales. A través de los distintos estudios, los resultados apoyan la reconceptualización del dolor crónico como una entidad clínica multidimensional integrada dentro de un marco más amplio de envejecimiento, resiliencia y capacidad adaptativa. La fragilidad emerge como un constructo central organizador que integra dimensiones fisiopatológicas, clínicas y terapéuticas, permitiendo una atención más personalizada y equitativa, al tiempo que reduce la dependencia de supuestos basados exclusivamente en la edad cronológica. Desde una perspectiva clínica, este trabajo propone un modelo integrador de manejo del dolor crónico informado por la fragilidad, que enfatiza la valoración individualizada, las intervenciones multimodales y la colaboración multidisciplinar. Más allá del control sintomático, este enfoque puede contribuir a mejorar las trayectorias funcionales, potenciar tanto la esperanza de vida como la vida saludable (healthspan) y reducir la carga global sobre los sistemas sanitarios. En conjunto, esta tesis amplía la comprensión del dolor crónico al integrar caracterización epidemiológica, validación analítica y traducción clínica, proponiendo un marco biológicamente informado que reconceptualiza el dolor crónico como un proceso dinámico y adaptativo moldeado por la vulnerabilidad y el contexto.[Resumo]:A dor crónica constitúe unha condición clínica altamente prevalente e complexa, con profundas implicacións para o estado funcional, a calidade de vida e a utilización de recursos sanitarios. A pesar dun recoñecemento crecente, a dor crónica continúa sendo con frecuencia infradiagnosticada, insuficientemente controlada e abordada mediante marcos biomédicos reducionistas que non conseguen captar a súa natureza multidimensional. Os modelos tradicionais adoitan basearse na idade cronolóxica como principal determinante na toma de decisións clínicas, o que pode pasar por alto a heteroxeneidade da vulnerabilidade biolóxica e contribuír así a unha atención subóptima. Esta tese doutoral ten como obxectivo explorar a dor crónica desde unha perspectiva informada pola fraxilidade, examinando como a idade cronolóxica, a idade biolóxica–operacionalizada a través da fraxilidade–e o sexo inflúen na prevalencia, nas características, na expresión clínica e no manexo da dor crónica. A hipótese central propón que a fraxilidade proporciona un marco máis preciso que a idade cronolóxica para comprender a patoxenia da dor crónica, orientar o manexo clínico e mellorar a individualización da atención. A tese preséntase como un compendio de tres estudos interconectados que conforman unha traxectoria de investigación progresiva. O primeiro estudo ofrece unha caracterización epidemiolóxica da dor crónica en atención primaria, analizando atrasos diagnósticos, patróns de tratamento e factores relacionados co paciente que inflúen no manexo da dor. Estes achados subliñan a dor crónica como un síndrome clínico multidimensional cunha notable heteroxeneidade na súa presentación e nas traxectorias asistenciais. Sobre esta base, o segundo estudo examina o papel da fraxilidade como proxy da idade biolóxica, demostrando que a fraxilidade captura con maior precisión a vulnerabilidade, a complexidade da dor e os patróns terapéuticos que a idade cronolóxica por si soa. Estes resultados apoian un cambio conceptual cara a modelos clínicos orientados á vulnerabilidade que reflictan mellor a variabilidade biolóxica individual. O terceiro estudo traslada este marco á práctica clínica, avaliando como os enfoques informados pola fraxilidade inflúen na toma de decisións terapéuticas, nas estratexias de manexo multimodal e na valoración do balance risco-beneficio. En conxunto, os resultados suxiren que a dor crónica debe conceptualizarse como un proceso dinámico que emerxe da interacción entre vulnerabilidade biolóxica, factores psicolóxicos, contexto social e influencias ambientais. A través dos distintos estudos, os resultados apoian a reconceptualización da dor crónica como unha entidade clínica multidimensional integrada dentro dun marco máis amplo de envellecemento, resiliencia e capacidade adaptativa. A fraxilidade emerxe como un constructo organizador principal que integra dimensións fisiopatolóxicas, clínicas e terapéuticas, permitindo unha atención máis personalizada e equitativa, ao tempo que reduce a dependencia de supostos baseados exclusivamente na idade cronolóxica. Desde unha perspectiva clínica, este traballo propón un modelo integrador de manexo da dor crónica informado pola fraxilidade, que enfatiza a valoración individualizada, as intervencións multimodais e a colaboración multidisciplinar. Máis alá do control sintomático, este enfoque pode contribuír a mellorar as traxectorias funcionais, potenciar tanto a esperanza de vida como a vida saudable (healthspan) e reducir a carga global sobre os sistemas sanitarios. En conxunto, esta tese amplía a comprensión da dor crónica ao integrar caracterización epidemiolóxica, validación analítica e translación clínica, propoñendo un marco bioloxicamente informado que reconceptualiza a dor crónica como un proceso dinámico e adaptativo moldeado pola vulnerabilidade e o contexto.engOs titulares dos dereitos de propiedade intelectual autorizan a visualización do contido desta tese a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para o seu uso privado e/ou con fins de estudo e de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da tese como ao seu contido Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de esta tesis a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen de la tesis como a su contenidoFrailtyChronic painBiological agePrimary health careClinical decision-makingAge and Frailty in Chronic Paindoctoral thesisopen access