Supervivientes de cáncer: impacto de las intervenciones de actividad física sobre la calidad de vida y la sintomatología: revisión bibliográfica

Loading...
Thumbnail Image

Identifiers

Publication date

Authors

Tato Pérez, Eva

Advisors

Pérez Taboada, Mónica Aurora

Other responsabilities

Journal Title

Bibliographic citation

Type of academic work

Abstract

[Resumen] Introducción. El aumento de la supervivencia al cáncer ha generado una población creciente de supervivientes que convive con secuelas físicas y psicosociales derivadas de su enfermedad y tratamientos. En este contexto, la calidad de vida y la promoción de estilos de vida saludables adquieren una gran relevancia dentro de la atención oncológica. En este sentido, la enfermería desempeña un papel fundamental en la educación sanitaria y en la promoción de hábitos saludables, especialmente a través de intervenciones no farmacológicas como la actividad física. Objetivo. Determinar, a través de la evidencia científica disponible, el impacto de las intervenciones de actividad física sobre la calidad de vida y la sintomatología persistente en supervivientes de cáncer. Metodología. Se realizó una revisión bibliográfica con enfoque sistemático en las bases de datos PubMed, Scopus, CINAHL y Cochrane. Se utilizaron las palabras clave como “cancer survivor”, “nursing care”, “nursing intervention”, “nurse-led”, “healthy lifestyle”, “healthy behavior”, “nutrition”, “physical activity” y “exercise” combinadas con operadores booleanos. Se incluyeron artículos publicados entre 2021 y 2026, en inglés, español y portugués, centrados en población adulta. Tras aplicar filtros y criterios de inclusión/exclusión, se seleccionaron 8 artículos con pertinencia temática y rigor metodológico. Resultados. La globalidad de los artículos seleccionados evidencia que los programas de ejercicio físico tienen un impacto positivo en múltiples dimensiones en los supervivientes de cáncer. Estas intervenciones logran mejorar el control de los síntomas, aumentar la funcionalidad y potenciar la calidad de vida, optimizando la adherencia mediante el uso de herramientas digitales. Asimismo, se identificaron carencias en la formación específica del personal para la prescripción de ejercicio, así como barreras estructurales debido a la sobrecarga asistencial y a la falta de continuidad de cuidados entre atención hospitalaria y primaria. Discusión. La evidencia muestra consenso en el impacto positivo del ejercicio sobre la calidad de vida y sintomatología de los supervivientes de cáncer, y en el papel clave de la enfermería en su promoción y seguimiento. Sin embargo, los beneficios varían según la modalidad y, aunque los hallazgos son coherentes con la evidencia internacional, muchos supervivientes mantienen niveles insuficientes de actividad física. Así, mejorar la adherencia mediante programas estructurados y herramientas digitales con acompañamiento profesional emerge como estrategia prioritaria. Conclusión. Las intervenciones de actividad física mejoran la calidad de vida y reducen la sintomatología en supervivientes de cáncer, siendo sus beneficios distintos en función de la modalidad. La revisión consolida el papel clave de la enfermería para garantizar el éxito y seguridad de los programas. Asimismo, las herramientas digitales se reafirman como un recurso complementario viable ligado al seguimiento profesional continuo. Aunque la heterogeneidad y limitaciones metodológicas exigen cautela, se concluye la necesidad de integrar el ejercicio estructurado en el modelo asistencial.
[Resumo] Introdución. O aumento da supervivencia ao cancro xerou unha poboación crecente de superviventes que convive con secuelas físicas e psicosociais derivadas da súa enfermidade e tratamentos. Neste contexto, a calidade de vida e a promoción de estilos de vida saudables adquiren una gran relevancia dentro da atención oncolóxica. Neste sentido, a enfermaría desempeña un papel fundamental na educación sanitaria e na promoción dos hábitos saudables, especialmente a través de intervención non farmacolóxicas como a actividade física. Obxectivo. Determinar, a través da evidencia científica dispoñible, o impacto das intervención da actividade física sobre a calidade de vida e a sintomatoloxía persistente en superviventes de cáncer. Metodoloxía. Realizouse una revisión bibliográfica con enfoque sistemático nas bases de datos PubMed, Scopus, CINAHL e Cochrane. Utilizáronse palabras clave como “cancer survivor”, “nursing care”, “nursing intervention”, “nurse-led”, “healthy lifestyle”, “healthy behavior”, “nutrition”, “physical activity” e “exercise” combinadas con operadores booleanos. Incluíronse artigos publicados entre 2021 e 2026, en inglés, español e portugués, centrado na poboación adulta. Tras aplicar os filtros e os criterios de inclusión/exclusión, seleccionáronse 8 artigos con pertinencia temática e rigor metodolóxico. Resultados. A globalidade dos artigos seleccionados evidencia que os programas de exercicio físico teñen un impacto positivo en múltiples dimensións nos superviventes de cancro. Estas intervencións logran mellorar o control dos síntomas, aumentar a funcionalidade e potenciar a calidade de vida, optimizando a adherencia mediante o uso de ferramentas dixitais. Así mesmo, identificáronse carencias na formación específica do persoal para a prescrición de exercicio, así como barreiras estruturais debido á sobrecarga asistencial e a falta de continuidade de coidados entre a atención hospitalaria e a primaria. Discusión. A evidencia mostra consenso no impacto positivo do exercicio sobre a calidade de vida e sintomatoloxía dos superviventes de cancro, e no papel clave da enfermaría na súa promoción e seguimento. Con todo, os beneficios varían segundo a modalidade e, ainda que os achados son coherentes coa evidencia internacional, moitos superviventes manteñen niveis insuficientes de actividade física. Así, mellorar a adherencia mediante programas estruturados e ferramentas dixitais con acompañamento profesional emerxe como estratexia prioritaria fronte á heteroxeneidade dos estudos. Conclusión. As intervencións de actividade física melloran a calidade de vida e reducen a sintomatoloxía nos superviventes de cancro, sendo os seus beneficios distintos en función da modalidade. A revisión consolida o papel clave da enfermaría para garantir o éxito e seguridade dos programas. Así mesmo, as ferramentas dixitais reafírmanse como un recurso complementario viable ligado al seguimiento profesional continuo. Aínda que a heteroxeneidade e limitacións metodolóxicas esixen cautela, conclúese a necesidade de integrar o exercicio estructurado no modelo asistencial.
[Abstract] Introduction. The increase in cancer survival rates has generated a growing population of survivors who live with physical and psychosocial sequelae derived from their disease and treatments. In this context, quality of life and the promotion of healthy lifestyles acquire great relevance within oncological care. In this sense, nursing plays a fundamental role in health education and the promotion of healthy habits, especially through non-pharmacological interventions such as physical activity. Objective. To determine, through the available scientific evidence, the impact of physical activity interventions on quality of life and persistent symptomatology in cancer survivors. Methodology. A literature review with a systematic approach was conducted using the Pubmed, Scopus, CINAHL and Cochrane databases. Keywords such as “cancer survivor”, “nursing care”, “nursing intervention”, “nurse-led”, “healthy lifestyle”, “healthy behavior”, “nutrition”, “physical activity” y “exercise” were used in combination with Boolean operators. Articles published between 2021 and 2026, in English, Spanish and Portuguese, and focused on the adult population, were included. After applying filters and inclusion/exclusion criteria, 8 articles were selected based on thematic relevance and methodological rigor. Results. The overall body of the selected articles evidences that physical exercise programs have a positive impact on multiple dimensions in cancer survivors. These interventions successfully improve symptom control, increase functionality, and enhance quality of life, optimizing adherence through the use of digital tools. Furthermore, a lack of specific training for staff in exercise prescription was identified, alongside structural barriers due to high healthcare workloads and a lack of continuity of care between hospital and primary care. Discussion. The evidence shows consensus on the positive impact of exercise on cancer survivors quality of life and symptomatology, and the key role of nursing in its promotion and follow-up. However, benefits vary by modality, and although findings are consistent with international evidence, many survivors maintain insufficient physical activity levels. Thus, improving adherence through structured programs and digital tools with professional accompaniment emerges as a priority strategy against the heterogeneity of the studies. Conclusion. Physical activity interventions improve quality of life and reduce symptomatology in cancer survivors, with benefits varying depending on the modality. The review consolidates the key role of nursing in ensuring the success and safety of the programs. Furthermore, digital tools are reaffirmed as a viable complementary resource linked to continuous professional monitoring. Although heterogeneity and methodological limitations require caution, it concludes that structured exercise must be integrated into the care model.

Description

Editor version

Rights

Os titulares dos dereitos de autor autorizan a visualización do contido desta obra a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para uso privado ou con fins de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da obra como ao seu contido. Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de este trabajo a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen del trabajo como a su contenido.