Efectos del estrés crónico sobre la memoria y la plasticidad hipocampal

UDC.coleccionTraballos académicos
UDC.tipotrabTFG
UDC.titulacionGrao en Bioloxía
dc.contributor.advisorYáñez, Julián
dc.contributor.authorPiñeiro Ares, Lucía
dc.date.accessioned2026-10-23T09:07:48Z
dc.date.available2026-10-23T09:07:48Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstract[Resumen] El estrés es una respuesta adaptativa esencial para la supervivencia, mediada principalmente por la activación del eje hipotálamo-hipófisis-adrenal (HPA) y la liberación de glucocorticoides. En situaciones de activación moderada, puede favorecer la consolidación de la memoria y los procesos de plasticidad sináptica. Sin embargo, la exposición prolongada o excesiva al estrés puede producir efectos perjudiciales sobre el sistema nervioso central, como inducir la retracción dendrítica, disminuir la neurogénesis o inhibir vías de plasticidad sináptica. El hipocampo, una estructura esencial para el aprendizaje y la memoria espacial, se ve especialmente afectado. A pesar de los efectos negativos, el hipocampo tiene una importante capacidad de recuperación estructural y funcional tras el cese del estrés. Se han identificado factores neuroprotectores, como el factor neurotrófico derivado del cerebro (BDNF), y diversos compuestos con propiedades antioxidantes con capacidad de atenuar los déficits cognitivos inducidos por el estrés. La evidencia disponible indica que el impacto del estrés en la memoria depende de su intensidad y duración, así como de la capacidad de adaptación del organismo. Comprender los mecanismos que determinan la vulnerabilidad y la resiliencia frente al estrés resulta fundamental para el desarrollo de estrategias terapéuticas dirigidas a prevenir o revertir el deterioro cognitivo asociado al estrés crónico.
dc.description.abstract[Resumo] O estrés é unha resposta adaptativa esencial para a supervivencia, mediada principalmente pola activación do eixe hipotálamo-hipófise-adrenal (HPA) e pola liberación de glicocorticoides. En situacións de activación moderada, pode favorecer a consolidación da memoria e os procesos de plasticidade sináptica. Porén, a exposición prolongada ou excesiva ao estrés pode producir efectos prexudiciais sobre o sistema nervioso central, como inducir a retracción dendrítica, diminuír a neuroxénese ou inhibir as vías de plasticidade sináptica. O hipocampo, unha estrutura esencial para a aprendizaxe e a memoria espacial, vese especialmente afectado. Malia os seus efectos negativos, o hipocampo posúe unha importante capacidade de recuperación estrutural e funcional tras a finalización da exposición ao estrés. Identificáronse factores neuroprotectores, como o factor neurotrófico derivado do cerebro (BDNF), e diversos compostos con propiedades antioxidantes capaces de mitigar os déficits cognitivos inducidos polo estrés. A evidencia dispoñible indica que o impacto do estrés na memoria depende da súa intensidade e duración, así como da capacidade de adaptación do organismo. Comprender os mecanismos que determinan a vulnerabilidade e a resiliencia fronte ao estrés resulta fundamental para o desenvolvemento de estratexias terapéuticas destinadas a previr ou reverter o deterioro cognitivo asociado ao estrés crónico.
dc.description.abstract[Abstract] Stress is an adaptive response that is essential for survival, primarily mediated by the activation of the hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis and the release of glucocorticoids. Under conditions of moderate activation, stress may facilitate memory consolidation and synaptic plasticity processes. However, prolonged or excessive exposure to stress can have detrimental effects on the central nervous system, including the induction of dendritic retraction, reduced neurogenesis, and inhibition of synaptic plasticity pathways. The hippocampus, a brain structure essential for learning and spatial memory, is particularly vulnerable to these effects. Despite these adverse consequences, the hippocampus possesses a significant capacity for structural and functional recovery once the stress has ceased. Neuroprotective factors, such as brain-derived neurotrophic factor (BDNF), well as several compounds with antioxidant properties have been identified as capable of attenuating stress-induced cognitive deficits. Available evidence indicates that the impact of stress on memory depends on its intensity and duration, as well as on the organism’s adaptive capacity. Understanding the mechanisms that determine vulnerability and resilience to stress is fundamental to the development of therapeutic strategies aimed at preventing or reversing the cognitive impairment associated with chronic stress.
dc.description.traballosTraballo fin de grao (UDC.CIE). Bioloxía. Curso 2025/2026
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/2183/49964
dc.language.isospa
dc.rightsOs titulares dos dereitos de autor autorizan a visualización do contido desta obra a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para uso privado ou con fins de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da obra como ao seu contido. Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de este trabajo a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen del trabajo como a su contenido.
dc.rights.accessRightsopen access
dc.subjectEstrés crónico
dc.subjectHipocampo
dc.subjectEje HPA
dc.subjectGlucocorticoides
dc.subjectMemoria
dc.subjectHomeostasis
dc.subjectPlasticidad sináptica
dc.subjectEixe HPA
dc.subjectHomeostase
dc.subjectPlasticidade sináptica
dc.subjectChronic stress
dc.subjectHippocampus
dc.subjectHPA axis
dc.subjectGlucocorticoids
dc.subjectMemory
dc.subjectHomeostasis
dc.subjectSynaptic plasticity
dc.titleEfectos del estrés crónico sobre la memoria y la plasticidad hipocampal
dc.title.alternativeEfectos do estrés crónico sobre a memoria e a plasticidade hipocampal
dc.title.alternativeEffects of chronic stress on memory and hippocampal plasticity
dc.typebachelor thesis
dspace.entity.typePublication
relation.isAdvisorOfPublication1b1eaf98-71ae-43fa-92f2-e04bb789b091
relation.isAdvisorOfPublication.latestForDiscovery1b1eaf98-71ae-43fa-92f2-e04bb789b091

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
PineiroAres_Lucia_TFG_2026.pdf
Size:
784.62 KB
Format:
Adobe Portable Document Format