El acto de habitar como resistencia cultural y transmisión de identidad: la haima como archivo, memoria y pertenencia del pueblo saharaui

Loading...
Thumbnail Image

Identifiers

Publication date

Authors

Reynoso Román, Flavia Patricia

Other responsabilities

Universidade da Coruña. Escola Técnica Superior de Arquitectura

Journal Title

Bibliographic citation

Type of academic work

Abstract

[Resumen] Esta investigación analiza el habitar en los campamentos saharauis desde una perspectiva arquitectónica, entendiendo la haima (la vivienda) más allá de una respuesta funcional a la emergencia, como un dispositivo cultural, político y espacial en el que se construyen identidad y memoria colectiva en contextos de desplazamiento forzado. A partir de un marco teórico interdisciplinar que integra la fenomenología del habitar, la teoría de la memoria colectiva, los estudios sobre refugio y exilio, además una perspectiva de género, el trabajo propone una lectura crítica de los campamentos de Tinduf para analizar las prácticas cotidianas, las configuraciones espaciales y las transformaciones materiales. La investigación combina análisis histórico, estudio espacial y una metología gráfica basada en el dibujo manual como herramienta analítica, demostrando que el habitar saharaui en el exilio constituye un proceso activo de reconstrucción del hogar y de continuidad cultural, aún cuando el territorio original ha sido arrebatado. En un contexto global en el que numerosas comunidades continúan sufriendo el abuso de poder de otros Estados —como consecuencia de procesos coloniales no resueltos o de intereses ligados a la explotación de recursos—, este trabajo no pretende ofrecer una solución material o física inmediata a la realidad saharaui. Su objetivo es contribuir a una lectura crítica que otorgue visibilidad y reconocimiento a formas de vida sistemáticamente relegadas. Desde esta perspectiva, la arquitectura se entiende como contenedor de vida y mediador entre la comunidad y su entorno físico, así como un medio para afirmar que todas las vidas deberían ser consideras con el mismo valor.
[Resumo] Esta investigación analiza o habitar nos campamentos saharauís desde unha perspectiva arquitectónica, entendendo a haima (a vivenda) máis alá dunha resposta funcional á emerxencia, como un dispositivo cultural, político e espacial no que se constrúen identidade e memoria colectiva en contextos de desprazamento forzado. A partir dun marco teórico interdisciplinar que integra a fenomenoloxía do habitar, a teoría da memoria colectiva, os estudos sobre refuxio e exilio e unha perspectiva de xénero, o traballo propón unha lectura crítica dos campamentos de Tinduf para analizar as prácticas cotiás, as configuracións espaciais e as transformacións materiais. A investigación combina análise histórica, estudo espacial e unha metodoloxía gráfica baseada no debuxo manual como ferramenta analítica, demostrando que o habitar saharauí no exilio constitúe un proceso activo de reconstrución do fogar e de continuidade cultural, mesmo cando o territorio orixinal foi arrebatado. Nun contexto global no que numerosas comunidades continúan sufrindo o abuso de poder doutros Estados —como consecuencia de procesos coloniais non resoltos ou de intereses vinculados á explotación de recursos—, este traballo non pretende ofrecer unha solución material ou física inmediata á realidade saharauí. O seu obxectivo é contribuír a unha lectura crítica que outorgue visibilidade e recoñecemento a formas de vida sistematicamente relegadas. Desde esta perspectiva, a arquitectura enténdese como contedor de vida e mediadora entre a comunidade e o seu contorno físico, así como un medio para afirmar que todas as vidas deben ser consideradas co mesmo valor.
[Abstract] This research examines dwelling in the Sahrawi refugee camps from an architectural perspective, understanding the haima (the dwelling) beyond a purely functional response to emergency, as a cultural, political, and spatial device through which identity and collective memory are constructed in contexts of forced displacement. Based on an interdisciplinary theoretical framework that integrates the phenomenology of dwelling, collective memory theory, studies on refuge and exile, and a gender perspective, the research proposes a critical reading of the Tindouf camps to analyze everyday practices, spatial configurations, and material transformations. The study combines historical analysis, spatial investigation, and a graphic methodology based on hand drawing as an analytical tool, demonstrating that Sahrawi dwelling in exile constitutes an active process of home reconstruction and cultural continuity, even when the original territory has been taken away. In a global context in which numerous communities continue to suffer abuses of power by other States—whether as a result of unresolved colonial processes or interests linked to resource exploitation—this work does not aim to provide an immediate material or physical solution to the Sahrawi situation. Instead, it seeks to contribute to a critical reading that grants visibility and recognition to systematically marginalized ways of life. From this perspective, architecture is understood as a container of life and a mediator between the community and its physical environment, as well as a means to affirm that all lives should be regarded as equally valuable.

Description

Editor version

Rights

Os titulares dos dereitos de autor autorizan a visualización do contido desta obra a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para uso privado ou con fins de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da obra como ao seu contido. Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de este trabajo a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen del trabajo como a su contenido.