Eficacia de los corticoides tópicos y análogos de vitamina D frente a terapias tópicas emergentes en la psoriasis palmoplantar: una revisión sistemática exploratoria

Loading...
Thumbnail Image

Identifiers

Publication date

Authors

Álvarez Ferrer, Mónica

Advisors

Fernández Gronewold, Verónica

Other responsabilities

Journal Title

Bibliographic citation

Type of academic work

Academic degree

Abstract

[Resumen] Introducción: La psoriasis palmoplantar (PP) es una forma localizada, crónica e inmunomediada que afecta palmas y plantas en variantes hiperqueratósica y pustulosa, con dolor, fisuras y limitación funcional que impactan en la calidad de vida. Su localización la convierte en una forma especialmente incapacitante y difícil de tratar, lo que justifica la necesidad de revisar las opciones terapéuticas disponibles. Objetivo: Comparar la eficacia de corticoides tópicos y análogos de vitamina D frente a terapias tópicas emergentes (tapinarof y roflumilast) en psoriasis palmoplantar. Métodos: Revisión sistemática exploratoria (scoping review) realizada en agosto de 2025 en PubMed, Scopus y Web of Science (Core Collection). Se definió una pregunta PICO, se combinaron descriptores MeSH y términos libres con filtros por tipo de estudio, humanos, adultos, idiomas (inglés/español) y periodo de publicación (últimos 5 años). Selección según PRISMA 2020. La calidad metodológica se valoró con niveles de evidencia Joanna Briggs Institute (JBI). Resultados: Tras cribar 103 referencias, se incluyeron 10 estudios. La evidencia directa en psoriasis palmoplantar es limitada (estudios abiertos/comparativos de pequeña muestra). En tratamientos convencionales, combinaciones como halobetasol/tazaroteno y calcipotriol/betametasona en espuma mostraron eficacia y estrategias de mantenimiento que prolongan el tiempo hasta la recaída. Las terapias emergentes han demostrado en ECA de psoriasis en placas respuestas clínicamente relevantes y buena tolerabilidad, con mantenimiento a medio-largo plazo, lo que sugiere potencial aplicabilidad a psoriasis palmoplantar. Conclusiones: Corticoides y análogos de vitamina D siguen siendo primera línea, aunque con limitaciones en lesiones engrosadas o refractarias. Tapinarof y roflumilast emergen como alternativas prometedoras; se precisan ECA específicos en psoriasis palmoplantar y consenso sobre escalas (PPPGA/PPPASI/ESIF) para reforzar las recomendaciones y optimizar la práctica clínica.
[Resumo] Introdución: A psoríase palmoplantar (PP) é unha forma localizada, crónica e inmunomediada que afecta ás palmas e plantas en variantes hiperqueratósica e pustulosa, con dor, fisuras e limitación funcional que impactan na calidade de vida. A súa localización convértea nunha forma especialmente incapacitante e difícil de tratar, o que xustifica a necesidade de revisar as opcións terapéuticas dispoñibles.. Obxectivo: Comparar a eficacia de corticoides tópicos e análogos da vitamina D fronte a terapias tópicas emerxentes (tapinarof e roflumilast) en psoríase palmoplantar. Métodos: Revisión sistemática exploratoria (scoping review) realizada en agosto de 2025 en PubMed, Scopus e Web of Science (Core Collection). Definiuse unha pregunta PICO, combináronse descritores MeSH e termos libres con filtros por tipo de estudo, humanos, adultos, idiomas (inglés/galego-español) e período de publicación (últimos 5 anos). Selección segundo PRISMA 2020. A calidade metodolóxica valorouse cos niveis de evidencia do Joanna Briggs Institute (JBI). Resultados: Tras cribar 103 referencias, incluíronse 10 estudos. A evidencia directa en psoríase palmoplantar é limitada (estudos abertos/comparativos de pequena mostra). En tratamentos convencionais, combinacións como halobetasol/tazaroteno e calcipotriol/betametasona en escuma amosaron eficacia e estratexias de mantemento que prolongan o tempo ata a recaída. As terapias emerxentes demostraron en ECA de psoríase en placas respostas clinicamente relevantes e boa tolerancia, con mantemento a medio-longo prazo, o que suxire potencial aplicabilidade á psoríase palmoplantar. Conclusións: Os corticoides e os análogos da vitamina D seguen a ser primeira liña, aínda que con limitacións en lesións engrosadas ou refractarias. Tapinarof e roflumilast emerxen como alternativas prometedoras; precísanse ECA específicos en psoríase palmoplantar e consenso sobre escalas (ppPGA/PPPASI/ESIF) para reforzar as recomendacións e optimizar a práctica clínica.
[Abstract] Introduction: Palmoplantar psoriasis (PP) is a localized, chronic, immune-mediated form affecting palms and soles in hyperkeratotic and pustular variants, with pain, fissures, and functional limitation that impact quality of life. Its location makes it a particularly disabling and difficult-to-treat form, justifying the need to review available therapeutic options. Objective: To compare the efficacy of topical corticosteroids and vitamin D analogues versus emerging topical therapies (tapinarof and roflumilast) in palmoplantar psoriasis. Methods: Scoping review conducted in August 2025 in PubMed, Scopus, and Web of Science (Core Collection). A PICO question was defined, combining MeSH descriptors and free-text terms with filters for study type, humans, adults, languages (English/Spanish), and publication period (last 5 years). Selection followed PRISMA 2020 guidelines. Methodological quality was assessed using Joanna Briggs Institute (JBI) levels of evidence. Results: After screening 103 references, 10 studies were included. Direct evidence in palmoplantar psoriasis is limited (open-label/comparative small-sample studies). Among conventional treatments, combinations such as halobetasol/tazarotene and calcipotriol/betamethasone foam showed efficacy and maintenance strategies that prolonged time to relapse. Emerging therapies demonstrated clinically relevant responses and good tolerability in RCTs of plaque psoriasis, with medium-to-long-term maintenance, suggesting potential applicability to palmoplantar psoriasis.. Conclusions: Topical corticosteroids and vitamin D analogues remain first-line, although with limitations in thickened or refractory lesions. Tapinarof and roflumilast emerge as promising alternatives; specific RCTs in palmoplantar psoriasis and consensus on scales (ppPGA/PPPASI/ESIF) are needed to strengthen recommendations and optimize clinical practice.

Description

Editor version

Rights

Os titulares dos dereitos de autor autorizan a visualización do contido desta obra a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para uso privado ou con fins de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da obra como ao seu contido. Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de este trabajo a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen del trabajo como a su contenido.