Detección precoz de pacientes con necesidades paliativas en atención primaria: revisión bibliográfica del rol de enfermería

UDC.coleccionTraballos académicos
UDC.tipotrabTFG
UDC.titulacionGrao en Enfermaría (A Coruña)
dc.contributor.advisorDomínguez Fernández, Mercedes
dc.contributor.authorFernández Ramón, Karina
dc.date.accessioned2026-10-02T10:46:57Z
dc.date.available2026-10-02T10:46:57Z
dc.date.issued2026-06
dc.description.abstract[Resumen] Introducción: La detección precoz de necesidades paliativas en atención primaria constituye un componente esencial para garantizar una atención integral, continua y humana. No obstante, la infradetección sigue siendo frecuente, especialmente en pacientes con enfermedades no oncológicas. Objetivo: Analizar la evidencia científica disponible sobre el rol de la enfermería en la detección precoz de pacientes con necesidades paliativas en atención primaria. Metodología: Se realizó una revisión bibliográfica siguiendo la declaración PRISMA 2020. La búsqueda se llevó a cabo en cuatro bases de datos, con selección en tres fases aplicando criterios predefinidos de periodo, idioma, acceso a texto completo y pertinencia temática. La calidad metodológica se evaluó mediante las plantillas CASPe. Resultados: Se incluyeron ocho estudios primarios. La infradetección de necesidades paliativas se confirmó como un fenómeno persistente y estructural. Las herramientas de cribado mostraron utilidad, aunque condicionada por el contexto y la formación de los y las profesionales. La identificación precoz se asoció con una reducción de ingresos hospitalarios y un aumento de los contactos con enfermería comunitaria y equipos de cuidados paliativos. Las barreras principales fueron: falta de formación, sobrecarga asistencial, ausencia de protocolos y escasa integración digital. Discusión: La evidencia sitúa a la enfermería como figura estratégica pero infrautilizada. Su potencial para detectar deterioro clínico y activar recursos paliativos se ve limitado por barreras formativas, organizativas, culturales y normativas. La formación específica y el apoyo institucional emergen como facilitadores clave. Conclusiones: La detección precoz de necesidades paliativas requiere reforzar el rol enfermero mediante formación específica, integración de herramientas de cribado en la práctica clínica y mejoras organizativas. Futuros estudios deberían evaluar intervenciones lideradas por enfermería y su impacto en resultados clínicos.
dc.description.abstract[Abstract] Introduction: The early identification of palliative care needs in primary care is an essential component in ensuring comprehensive, continuous and compassionate care. However, under-identification remains common, particularly among patients with non-cancer conditions. Objective: To analyse the scientific evidence on the role of nursing in the early identification of patients with palliative care needs in primary care. Methodology: A literature review was conducted in accordance with the PRISMA 2020 statement. The search was carried out in four databases, with a three-stage selection process applying predefined criteria regarding time period, language, access to full text and thematic relevance. Methodological quality was assessed using the CASPe templates. Results: Eight primary studies were included. The under-detection of palliative care needs was confirmed as a persistent and structural phenomenon. Screening tools proved useful, although their effectiveness was influenced by the context and the training of healthcare professionals. Early identification was associated with a reduction in hospital admissions and an increase in contacts with community nursing and palliative care teams. The main barriers were: lack of training, clinical workload, absence of protocols and poor digital integration. Discussion: The evidence positions nurses as strategic but underutilised figures. Their potential to detect clinical deterioration and activate palliative care resources is limited by training, organisational, cultural and regulatory barriers. Specific training and institutional support emerge as key facilitators. Conclusions: Early detection of palliative care needs requires strengthening the nursing role through specific training, the integration of screening tools into clinical practice, and organisational improvements. Future studies should evaluate nursing-led interventions and their impact on clinical outcomes.
dc.description.abstract[Resumo] Introdución: A identificación precoz das necesidades de coidados paliativos na atención primaria é un compoñente esencial para garantir unha atención integral, continua e compasiva. Con todo, a infraidentificación segue a ser común, especialmente entre os pacientes con enfermidades non oncolóxicas. Obxectivo: Analizar a evidencia científica dispoñible sobre o papel da enfermaría na identificación precoz dos pacientes con necesidades de coidados paliativos na atención primaria. Metodoloxía: Realizouse unha revisión bibliográfica de acordo coa declaración PRISMA 2020. A busca levouse a cabo en catro bases de datos, cun proceso de selección en tres fases aplicando criterios predefinidos relativos ao período de tempo, lingua, acceso ao texto completo e relevancia temática. A calidade metodolóxica avaliouse empregando as plantillas CASPe. Resultados: Incluíronse oito estudos primarios. Confirmouse que a infraidentificación das necesidades de coidados paliativos é un fenómeno persistente e estrutural. As ferramentas de cribado demostraron ser útiles, aínda que a súa eficacia estivo influída polo contexto e pola formación dos profesionais sanitarios. A identificación temperá asociouse cunha redución dos ingresos hospitalarios e un aumento dos contactos cos equipos de enfermaría comunitaria e de coidados paliativos. As principais barreiras foron: a falta de formación, a carga de traballo clínica, a ausencia de protocolos e a mala integración dixital. Discusión: As probas sitúan ás enfermeiras como figuras estratéxicas pero infrautilizadas. O seu potencial para detectar a deterioración clínica e activar recursos de coidados paliativos está limitado por barreiras formativas, organizativas, culturais e regulamentarias. A formación específica e o apoio institucional xorden como facilitadores clave. Conclusións: A detección precoz das necesidades de coidados paliativos require reforzar o papel da enfermaría mediante formación específica, a integración de ferramentas de cribado na práctica clínica e melloras organizativas. Os futuros estudos deberían avaliar as intervencións lideradas pola enfermaría e o seu impacto nos resultados clínicos.
dc.description.traballosTraballo fin de grao (UDC.EUEAC). Enfermaría. Curso 2025/2026
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/2183/49598
dc.language.isospa
dc.rightsOs titulares dos dereitos de autor autorizan a visualización do contido desta obra a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para uso privado ou con fins de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da obra como ao seu contido. Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de este trabajo a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen del trabajo como a su contenido.
dc.rights.accessRightsopen access
dc.subjectCuidados paliativos
dc.subjectAtención primaria
dc.subjectEnfermería
dc.subjectDetección precoz
dc.subjectNecesidades paliativas
dc.subjectPalliative care
dc.subjectPrimary care
dc.subjectNursing
dc.subjectEarly detection
dc.subjectPalliative care needs
dc.subjectCoidados paliativos
dc.subjectEnfermaría
dc.subjectNecesidades dce coidados paliativos
dc.titleDetección precoz de pacientes con necesidades paliativas en atención primaria: revisión bibliográfica del rol de enfermería
dc.typebachelor thesis
dspace.entity.typePublication

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
FernandezRamon_Karina_TFG_2026.pdf
Size:
730.27 KB
Format:
Adobe Portable Document Format