Evidencia comparativa entre la morfina y otros opiáceos en pacientes con dolor crónico no oncológico: una revisión narrativa

UDC.coleccionTraballos académicos
UDC.tipotrabTFG
UDC.titulacionGrao en Enfermaría (Ferrol)
dc.contributor.advisorDios Romero, Serafín de
dc.contributor.authorSomoza Fernandes, Sara
dc.date.accessioned2026-03-09T17:26:15Z
dc.date.available2026-03-09T17:26:15Z
dc.date.issued2025
dc.description.abstract[Resumen] INTRODUCCIÓN: El dolor crónico no oncológico (DCNO) representa un problema de salud pública de gran relevancia, tanto a nivel nacional como internacional, debido a su alta prevalencia e impacto en la calidad de vida de los pacientes. A pesar de ello, no existen pautas terapéuticas consensuadas ni sólidamente respaldadas por la evidencia. Aunque se recomiendan terapias no farmacológicas, el uso de opioides fuertes como la morfina sigue siendo común, pese a la controversia sobre su perfil frente a otros fármacos como el fentanilo o la buprenorfina. OBJETIVO: Analizar la evidencia científica disponible para comparar la eficacia, seguridad, tolerabilidad, efectos adversos y rapidez de acción de la morfina frente a otros opioides en el tratamiento del DCNO. METODOLOGÍA: Se realizó una revisión narrativa con una búsqueda bibliográfica en bases de datos: PubMed, Scopus, Cochrane, Web of Science y CINAHL. Se aplicaron criterios de selección mediante el modelo PICO, centrándose en estudios publicados en los últimos cinco años, en inglés o español, y con población adulta. Se seleccionaron 9 estudios relevantes. RESULTADOS: No se hallaron diferencias significativas en eficacia entre los opioides. La morfina y la oxicodona presentaron más efectos gastrointestinales. El fentanilo y la buprenorfina mostraron mejor tolerabilidad. Las formulaciones de liberación inmediata fueron más seguras que las prolongadas. DISCUSIÓN: La evidencia actual indica que, desde una perspectiva global, los opioides evaluados ofrecen una eficacia analgésica comparable. La morfina es efectiva, pero su uso puede estar limitado por una mayor tasa de efectos adversos y dependencia. Por otro lado, el fentanilo y la buprenorfina parecen ser opciones más seguras en determinados contextos. Se destaca la necesidad de evitar el uso innecesario de formulaciones de liberación prolongada. El uso de opioides debe ajustarse al paciente y limitarse en dosis y duración. CONCLUSIÓN: Ningún opioide es claramente superior. Se recomienda una prescripción prudente e individualizada, priorizando liberación inmediata y evitando dosis altas o prolongadas. Es necesario generar más evidencia científica que oriente la práctica clínica.
dc.description.abstract[Abstract] INTRODUCTION: Chronic non-cancer pain (CNCP) is a major public health issue, both nationally and internationally, due to its high prevalence and negative impact on patients’ quality of life. Despite this, there are no standardized treatment guidelines strongly supported by scientific evidence. While non-pharmacological therapies are recommended, strong opioids such as morphine remain commonly used, despite ongoing controversy regarding their profile compared to other drugs like fentanyl or buprenorphine. OBJECTIVE: To analyze the available scientific evidence comparing the efficacy, safety, tolerability, adverse effects, and onset of action of morphine versus other opioids in the treatment of CNCP. METHODOLOGY: A narrative review was conducted with a bibliographic search in databases including PubMed, Scopus, Cochrane, Web of Science, and CINAHL. Selection criteria followed the PICO model, focusing on studies published in the last five years, in English or Spanish, involving adult populations. Nine relevant studies were selected. RESULTS: No significant differences in analgesic efficacy were found among the opioids. Morphine and oxycodone were associated with more gastrointestinal side effects. Fentanyl and buprenorphine showed better tolerability. Immediate-release formulations were safer than extended-release ones. DISCUSSION: Current evidence indicates that the opioids reviewed have comparable analgesic effectiveness. While morphine is effective, its use may be limited by a higher rate of side effects and dependence. In contrast, fentanyl and buprenorphine may be safer options in specific clinical contexts. The use of extended-release formulations should be avoided when not necessary. Opioid use must be adjusted to the patient’s profile and limited in dose and duration. CONCLUSION: No opioid proved clearly superior. A cautious and individualized prescription is recommended, prioritizing immediate-release forms and avoiding high or prolonged doses. More scientific evidence is needed to better guide clinical practice.
dc.description.abstract[Resumo] INTRODUCIÓN: A dor crónica non oncolóxica (DCNO) representa un problema de saúde pública de grande relevancia, tanto a nivel nacional como internacional, pola súa alta prevalencia e impacto na calidade de vida dos pacientes. A pesar diso, non existen pautas terapéuticas consensuadas nin solidamente respaldadas pola evidencia científica. Aínda que se recomendan terapias non farmacolóxicas, o uso de opiáceos fortes como a morfina continúa sendo frecuente, a pesar da controversia sobre o seu perfil fronte a outros fármacos como o fentanilo ou a buprenorfina. OBXECTIVO: Analizar a evidencia científica dispoñible para comparar a eficacia, seguridade, tolerabilidade, efectos adversos e rapidez de acción da morfina fronte a outros opiáceos no tratamento da DCNO. METODOLOXÍA: Realizouse unha revisión narrativa cunha busca bibliográfica en bases de datos como PubMed, Scopus, Cochrane, Web of Science e CINAHL. Aplicáronse criterios de selección mediante o modelo PICO, centrados en estudos publicados nos últimos cinco anos, en inglés ou castelán, e con poboación adulta. Seleccionáronse 9 estudos relevantes. RESULTADOS: Non se atoparon diferenzas significativas en canto á eficacia entre os opiáceos. A morfina e a oxicodona presentaron máis efectos dixestivos. O fentanilo e a buprenorfina mostraron mellor tolerancia. As formulacións de liberación inmediata foron máis seguras que as de liberación prolongada. DISCUSIÓN: A evidencia actual indica que, desde unha perspectiva global, os opiáceos avaliados ofrecen unha eficacia analxésica comparable. A morfina é efectiva, pero o seu uso pode verse limitado por unha maior taxa de efectos adversos e dependencia. Pola contra, o fentanilo e a buprenorfina parecen ser opcións máis seguras nalgúns contextos. Destácase a necesidade de evitar o uso innecesario de formulacións de liberación prolongada. O uso de opiáceos debe axustarse ao perfil do paciente e limitarse en dose e duración.
dc.description.traballosTraballo fin de grao (UDC.FEP). Enfermaría. Curso 2024/2025
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/2183/47675
dc.language.isospa
dc.rightsOs titulares dos dereitos de autor autorizan a visualización do contido desta obra a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para uso privado ou con fins de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da obra como ao seu contido. Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de este trabajo a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen del trabajo como a su contenido.
dc.rights.accessRightsopen access
dc.subjectOpiáceos
dc.subjectMorfina
dc.subjectDolor crónico no oncológico
dc.subjectDor crónica non oncolóxica
dc.subjectOpioids
dc.subjectMorphine
dc.subjectChronic non-cancer pain
dc.titleEvidencia comparativa entre la morfina y otros opiáceos en pacientes con dolor crónico no oncológico: una revisión narrativa
dc.typebachelor thesis
dspace.entity.typePublication
relation.isAdvisorOfPublicatione804661a-bacd-4fc0-8f1f-5dd71b1b1ef8
relation.isAdvisorOfPublication.latestForDiscoverye804661a-bacd-4fc0-8f1f-5dd71b1b1ef8

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
SomozaFernandes_Sara_TFG_2025.pdf
Size:
619.63 KB
Format:
Adobe Portable Document Format