Use this link to cite:
https://hdl.handle.net/2183/46117 Modelo de gestión integral de los residuos sólidos urbanos basado en un tablero de mando para el seguimiento de la sustentabilidad económica, social y ambiental del ente intercomunal de las Sierras Chicas, Córdoba, Argentina
Loading...
Identifiers
Publication date
Authors
Antonini, Sebastián Emilio
Advisors
Other responsabilities
Journal Title
Bibliographic citation
Type of academic work
Abstract
[Resumen]
Este trabajo de tesis doctoral propone la integración de los aportes derivados de la Estrategia Nacional de Gestión Integral de Residuos Sólidos Urbanos (ENGIRSU), los Objetivos de Desarrollo Sostenible 2030 y los lineamientos de la Economía Circular, lo que permitiría a ocho municipios de la región Sierras Chicas, provincia de Córdoba (Argentina), mejorar la sostenibilidad económica, social y ambiental con la que gestionan sus residuos sólidos urbanos (RSU) a través de un Tablero de Mando Integral (TMI) diseñado y adaptado como modelo de organización y gestión del cambio, para permitir la formulación y el seguimiento efectivo de una estrategia por parte de los ocho municipios involucrados que atienda a las pautas tomadas como referencia. De esta manera, en el Capítulo 1, se formula el abordaje teórico-metodológico, que consiste en tratar la problemática de los RSU a nivel global y local, tanto en Argentina como en la región de referencia. Asimismo, se adelantan modificaciones al modelo inicial de TMI en relación al alcance y temática, y se anticipa parte del relevamiento inicial y fuentes, provenientes del trabajo de campo, que sustentan la referida adaptación. En el Capítulo 2, se desarrolla el TMI adaptado, que considera cuatro perspectivas (Recursos, Procesos, Ciudadanía y Sostenibilidad), los objetivos estratégicos, inductores y de resultados para la gestión integral de los RSU en Sierras Chicas, y las relaciones causales entre estos objetivos y las iniciativas estratégicas. En el Capítulo 3, se toman casos de referencia como experiencias de aprendizaje y se presenta la evaluación inicial de los aspectos estudiados para cada perspectiva, acompañada de un análisis del grado de desarrollo de las iniciativas estratégicas específicas. Por último, el Capítulo 4 se centra en la organización propuesta y el enfoque de gestión del cambio con base en las cuatro perspectivas presentadas. Así, desde la perspectiva de Ciudadanía, se abordan el Programa de Generadores Verdes y la educación y participación ciudadana; en Recursos y Procesos, se presentan las actividades relacionadas con la planificación y el control, la divulgación ciudadana y los incentivos para promoverla, así como las relacionadas con la recolección, separación, procesamiento, transferencia y disposición final de los RSU. Finalmente, se examinan las mejoras en la triple sostenibilidad, lo que permite proyectar, hacia las conclusiones, la necesidad de sostener las iniciativas a medio y largo plazo. A través del desarrollo propuesto en los capítulos indicados, se sostiene que es posible lograr una mejora en la sostenibilidad ambiental, económica y social con la aplicación del modelo, de tal manera que si se modifican los recursos asignados a cada proceso y se incrementa la educación y el contacto con la ciudadanía, se espera que sus cambios de hábitos influyan satisfactoriamente en la generación de residuos y los recursos necesarios para su gestión y, por lo tanto, se reduzca el presupuesto requerido, se disminuya el impacto ambiental y se genere empleo verde.
[Resumo] Esta tese de doutoramento propón a integración das achegas derivadas da Estratexia Nacional de Xestión Integrada de Residuos Sólidos Urbanos (ENGIRSU), os Obxectivos de Desenvolvemento Sostible 2030 e as directrices da Economía Circular, o que permitiría a oito concellos da rexión de Sierras Chicas, provincia de Córdoba (Arxentina), mellorar a sustentabilidade económica, social e ambiental coa que xestionan os seus residuos sólidos urbanos (RSU) a través dun Taboleiro de Mando Integral (TMI) deseñado e adaptado como modelo de organización e xestión do cambio, para permitir a formulación e o seguimento eficaz dunha estratexia por parte dos oito concellos implicados que cumpra as directrices tomadas como referencia. Así, o capítulo 1 formula a abordaxe teórica e metodolóxica, que consiste en tratar a problemática dos RSU a nivel global e local, tanto na Arxentina como na rexión de referencia. Ademais, realízanse modificacións ao modelo TMI inicial en relación co alcance e a temática, e preséntanse parte do estudo inicial e as fontes do traballo de campo que apoian a adaptación mencionada. No capítulo 2, desenvólvese o TMI adaptado, que considera catro perspectivas (Recursos, Procesos, Cidadanía e Sostibilidade), os obxectivos estratéxicos, impulsores e de resultados para a xestión integral dos RSU en Sierras Chicas, e as relacións causais entre estes obxectivos e as iniciativas estratéxicas. No capítulo 3, tómanse casos de referencia como experiencias de aprendizaxe e preséntase a avaliación inicial dos aspectos estudados para cada perspectiva, acompañada dunha análise do grao de desenvolvemento das iniciativas estratéxicas específicas. Por último, o capítulo 4 céntrase na proposta de organización e xestión do cambio baseada nas catro perspectivas presentadas. Desde a perspectiva da Cidadanía, abórdanse o Programa de Xeradores Verdes e a educación e participación cidadá; en Recursos e Procesos, preséntanse as actividades relacionadas coa planificación e o control, a divulgación cidadá e os incentivos para promovelos, así como as relacionadas coa recollida, separación, procesamento, transferencia e eliminación final dos RSU. Finalmente, examínanse as melloras na tripla sustentabilidade, o que permite proxectar, cara ás conclusións, a necesidade de manter as iniciativas a medio e longo prazo. A través do desenvolvemento proposto nos capítulos indicados, arguméntase que é posible lograr melloras na sustentabilidade ambiental, económica e social coa aplicación do modelo de tal xeito que, se se modifican os recursos asignados a cada proceso e se aumenta a educación e o contacto coa cidadanía, espérase que os seus cambios de hábitos inflúan satisfactoriamente na xeración de residuos e nos recursos necesarios para a súa xestión. Polo tanto, reduciríase o orzamento necesario, diminuiríase o impacto ambiental e xeraríanse emprego verde.
[Abstract] This thesis proposes the integration of contributions derived from the Municipal Solid Waste Management National Strategy, the Sustainable Development Goals 2030 and the Circular Economy guidelines, that allow eight municipalities in the Sierras Chicas Region, province of Córdoba (Argentina), to improve the economic, social and environmental sustainability with which they manage their municipal solid waste through a Balanced Scorecard (BSC) designed and adapted as a model for organization and change management, to allow the formulation and effective monitoring of a strategy by the eight municipalities involved that heed the guidelines taken as a reference. In this way, in Chapter 1, the theoretical-methodological approach is formulated, which consists of addressing the problem of MSW at the global and local levels, both in Argentina and in the reference region. Likewise, modifications to the initial TMI model are advanced in relation to the scope and subject matter, and part of the initial survey and sources, from the fieldwork, that support the aforementioned adaptation are anticipated. In Chapter 2, the adapted TMI is developed, which considers four perspectives to be addressed (Resources, Processes, Citizenship and Sustainability), the strategic, inducing and outcome objectives for the comprehensive management of MSW in Sierras Chicas based on each of the above, the causal relationships between these objectives, as well as the strategic initiatives. In Chapter 3, reference cases are taken as learning experiences and the initial evaluation of the aspects surveyed for each perspective is presented, accompanied by an analysis of the degree of development of the strategic initiatives specifically. Chapter 4, finally, trundle on the proposed organization and change management approach based on the four perspectives presented. Thus, for the Citizenship perspective, the Green Generators Program and citizen education and participation are addressed; in Resources and Processes, the activities related to planning and control, citizen outreach and incentives to promote it, as well as those related to the collection, separation and processing, transfer, and final disposal of MSW are presented. Finally, improvements in triple sustainability are examined, which makes it possible to project, towards the conclusions, the need to sustain the initiatives in the medium and long term. Through the development proposed in the indicated chapters, we maintain that it is possible to achieve an improvement in environmental, economic and social sustainability with the application of the model, in such a way that if the resources assigned to each process are modified and education and contact with citizens are increased, it is expected that their changes in habits will satisfactorily influence the generation of waste and the resources necessary for its management and, therefore, the required budget will be reduced, the impact on the environment will decrease, while green employment will be generated.
[Resumo] Esta tese de doutoramento propón a integración das achegas derivadas da Estratexia Nacional de Xestión Integrada de Residuos Sólidos Urbanos (ENGIRSU), os Obxectivos de Desenvolvemento Sostible 2030 e as directrices da Economía Circular, o que permitiría a oito concellos da rexión de Sierras Chicas, provincia de Córdoba (Arxentina), mellorar a sustentabilidade económica, social e ambiental coa que xestionan os seus residuos sólidos urbanos (RSU) a través dun Taboleiro de Mando Integral (TMI) deseñado e adaptado como modelo de organización e xestión do cambio, para permitir a formulación e o seguimento eficaz dunha estratexia por parte dos oito concellos implicados que cumpra as directrices tomadas como referencia. Así, o capítulo 1 formula a abordaxe teórica e metodolóxica, que consiste en tratar a problemática dos RSU a nivel global e local, tanto na Arxentina como na rexión de referencia. Ademais, realízanse modificacións ao modelo TMI inicial en relación co alcance e a temática, e preséntanse parte do estudo inicial e as fontes do traballo de campo que apoian a adaptación mencionada. No capítulo 2, desenvólvese o TMI adaptado, que considera catro perspectivas (Recursos, Procesos, Cidadanía e Sostibilidade), os obxectivos estratéxicos, impulsores e de resultados para a xestión integral dos RSU en Sierras Chicas, e as relacións causais entre estes obxectivos e as iniciativas estratéxicas. No capítulo 3, tómanse casos de referencia como experiencias de aprendizaxe e preséntase a avaliación inicial dos aspectos estudados para cada perspectiva, acompañada dunha análise do grao de desenvolvemento das iniciativas estratéxicas específicas. Por último, o capítulo 4 céntrase na proposta de organización e xestión do cambio baseada nas catro perspectivas presentadas. Desde a perspectiva da Cidadanía, abórdanse o Programa de Xeradores Verdes e a educación e participación cidadá; en Recursos e Procesos, preséntanse as actividades relacionadas coa planificación e o control, a divulgación cidadá e os incentivos para promovelos, así como as relacionadas coa recollida, separación, procesamento, transferencia e eliminación final dos RSU. Finalmente, examínanse as melloras na tripla sustentabilidade, o que permite proxectar, cara ás conclusións, a necesidade de manter as iniciativas a medio e longo prazo. A través do desenvolvemento proposto nos capítulos indicados, arguméntase que é posible lograr melloras na sustentabilidade ambiental, económica e social coa aplicación do modelo de tal xeito que, se se modifican os recursos asignados a cada proceso e se aumenta a educación e o contacto coa cidadanía, espérase que os seus cambios de hábitos inflúan satisfactoriamente na xeración de residuos e nos recursos necesarios para a súa xestión. Polo tanto, reduciríase o orzamento necesario, diminuiríase o impacto ambiental e xeraríanse emprego verde.
[Abstract] This thesis proposes the integration of contributions derived from the Municipal Solid Waste Management National Strategy, the Sustainable Development Goals 2030 and the Circular Economy guidelines, that allow eight municipalities in the Sierras Chicas Region, province of Córdoba (Argentina), to improve the economic, social and environmental sustainability with which they manage their municipal solid waste through a Balanced Scorecard (BSC) designed and adapted as a model for organization and change management, to allow the formulation and effective monitoring of a strategy by the eight municipalities involved that heed the guidelines taken as a reference. In this way, in Chapter 1, the theoretical-methodological approach is formulated, which consists of addressing the problem of MSW at the global and local levels, both in Argentina and in the reference region. Likewise, modifications to the initial TMI model are advanced in relation to the scope and subject matter, and part of the initial survey and sources, from the fieldwork, that support the aforementioned adaptation are anticipated. In Chapter 2, the adapted TMI is developed, which considers four perspectives to be addressed (Resources, Processes, Citizenship and Sustainability), the strategic, inducing and outcome objectives for the comprehensive management of MSW in Sierras Chicas based on each of the above, the causal relationships between these objectives, as well as the strategic initiatives. In Chapter 3, reference cases are taken as learning experiences and the initial evaluation of the aspects surveyed for each perspective is presented, accompanied by an analysis of the degree of development of the strategic initiatives specifically. Chapter 4, finally, trundle on the proposed organization and change management approach based on the four perspectives presented. Thus, for the Citizenship perspective, the Green Generators Program and citizen education and participation are addressed; in Resources and Processes, the activities related to planning and control, citizen outreach and incentives to promote it, as well as those related to the collection, separation and processing, transfer, and final disposal of MSW are presented. Finally, improvements in triple sustainability are examined, which makes it possible to project, towards the conclusions, the need to sustain the initiatives in the medium and long term. Through the development proposed in the indicated chapters, we maintain that it is possible to achieve an improvement in environmental, economic and social sustainability with the application of the model, in such a way that if the resources assigned to each process are modified and education and contact with citizens are increased, it is expected that their changes in habits will satisfactorily influence the generation of waste and the resources necessary for its management and, therefore, the required budget will be reduced, the impact on the environment will decrease, while green employment will be generated.
Description
Editor version
Rights
Os titulares dos dereitos de propiedade intelectual autorizan a visualización do contido desta tese a través de Internet, así como a súa reprodución, gravación en soporte informático ou impresión para o seu uso privado e/ou con fins de estudo e de investigación. En ningún caso se permite o uso lucrativo deste documento. Estes dereitos afectan tanto ao resumo da tese como ao seu contido Los titulares de los derechos de propiedad intelectual autorizan la visualización del contenido de esta tesis a través de Internet, así como su reproducción, grabación en soporte informático o impresión para su uso privado o con fines de investigación. En ningún caso se permite el uso lucrativo de este documento. Estos derechos afectan tanto al resumen de la tesis como a su contenido






