Eficacia del ejercicio terapéutico en adultos con daño cerebral adquirido: revisión sistemática con metaanálisis y ensayo clínico aleatorizado

UDC.coleccionTeseses_ES
UDC.titulacionPrograma Oficial de Doutoramento en Saúde, Discapacidade, Dependencia e Benestares_ES
dc.contributor.advisorRodríguez-Romero, Beatriz
dc.contributor.authorGutiérrez-Suárez, Andrea
dc.date.accessioned2025-04-23T13:35:52Z
dc.date.available2025-04-23T13:35:52Z
dc.date.issued2024
dc.descriptionTese por compendio de publicaciónses_ES
dc.description.abstract[Abstract] Introduction Acquired brain injury (ABI) is one of the leading causes of mortality and disability in the adult population, representing a critical challenge for healthcare systems worldwide. The prevalence of this condition, along with the costs associated with its management and rehabilitation, increases exponentially each year, underscoring the need to implement effective prevention and treatment strategies. ABI has a substantial impact across all health domains described in the International Classification of Functioning, Disability, and Health (ICF), leading to limitations at physical, mental and psychosocial that comprehensively affect the healthrelated quality of life (HRQoL) of those affected. Therapeutic exercise and the promotion of active lifestyle have gained increasing importance in recent years as part of the rehabilitation process for individuals with ABI. Current scientific evidence supports their benefits in various aspects of health, by fostering significant improvements in functionality, social participation, and HRQoL. However, the specific effects on these latter two aspects have received less attention in research. Although emerging approaches for designing therapeutic exercise interventions have been developed, including those based on physical-sport activities, scientific evidence regarding their effectiveness remains limited. This underscores the need for further research to evaluate these approaches in the context of therapeutic exercise. This thesis project was carried out in two interrelated phases: a systematic literature review (review phase) and the subsequent implementation of a randomized clinical trial (intervention phase). Objectives The objective of the review phase was to examine the current scientific evidence on the benefits of exercise programs for HRQoL and functionality in adults with ABI. The intervention phase aimed to determine the effects of a therapeutic exercise program based on physical-sport activities, combined with usual care, compared to standard treatment alone, in adults with ABI who can walk independently. Methods In the review phase, a systematic review with meta-analysis was conducted in accordance with the recommendations of the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) statement. The protocol was registered in the PROSPERO (International Prospective Register of Systematic Reviews) under registration number CRD42020191779; the systematic review and meta-analysis were also registered under number CRD42020144588. This phase resulted in the publication of two scientific articles: the first detailing the study review protocol, and the second describing the main findings. In the intervention phase, a randomized clinical trial with a control group was conducted following the CONSORT (Consolidated Standards of Reporting Trials) guidelines. The trial was carried out at a rehabilitation center and included a sample of 23 adults with ABI who could walk independently. This phase included the publication of two scientific articles: one describing the trial protocol, and the other addressing the main results of the clinical trial. Results The most notable findings from the review phase indicate that therapeutic exercise programs are effective in improving HRQoL levels and functionality in individuals with ABI. Similarly, the results of the intervention phase suggest that participation in a therapeutic exercise program based on physical-sports activities significantly increases HRQoL levels and upper limb motor function in adults with ABI who ambulate independently. Furthermore, the intervention led to a significant improvement in functional capacity, mobility, and balance. An increase in physical activity participation levels and a reduction in sedentary behavior were also observed. The intervention proved to be safe, reinforcing the feasibility of considering therapeutic exercise programs based on physical-sports activities as a complementary therapeutic intervention to usual care for individuals with ABI. Conclusions Therapeutic exercise is presented as an effective strategy to promote comprehensive recovery in individuals with ABI. This treatment modality significantly contributes to improving HRQoL, upper limb motor function, functional capacity, mobility, balance, and physical activity participation. Furthermore, its implementation safely and effectively complements usual care in this population.es_ES
dc.description.abstract[Resumen] Introducción El daño cerebral adquirido (DCA) es una de las principales causas de mortalidad y discapacidad en la población adulta, representando un notable desafío para los sistemas de salud a nivel global. La prevalencia de esta condición, así como los costos asociados a su manejo y rehabilitación, crecen exponencialmente cada año, lo que subraya la necesidad de implementar estrategias efectivas de prevención y tratamiento. El DCA tiene un impacto significativo en todos los dominios de la salud descritos en la Clasificación Internacional del Funcionamiento, de la discapacidad y de la Salud (CIF), generando una serie de limitaciones a nivel físico, mental y psicosocial que afectan de manera integral la calidad de vida relacionada con la salud (CVRS) de las personas afectadas. El ejercicio terapéutico y la promoción de hábitos de vida activos han cobrado una mayor relevancia en los últimos años como parte del proceso de rehabilitación de personas con DCA. La evidencia científica actual respalda sus beneficios en diversas esferas de la salud, demostrando mejoras significativas tanto en la funcionalidad como en los niveles de participación y de CVRS. No obstante, los efectos específicos sobre estos dos últimos aspectos han recibido una menor atención en la investigación. Aunque han surgido enfoques emergentes en el diseño de intervenciones terapéuticas basadas en ejercicio, incluidos aquellos que promueven una orientación hacia actividades físico-deportivas, la evidencia científica sobre su eficacia sigue siendo limitada. Esto subraya la necesidad de llevar a cabo investigaciones adicionales que permitan evaluar estos enfoques en el contexto del ejercicio terapéutico. Este proyecto de tesis se desarrolla en dos fases interrelacionadas: una revisión sistemática de la literatura (fase de revisión) y la posterior implementación de un ensayo clínico aleatorizado (fase de intervención). Objetivos El objetivo de la fase de revisión fue conocer la evidencia científica actual en cuanto a los beneficios de los programas de ejercicio sobre la CVRS y la funcionalidad en adultos con DCA. Por su parte, la fase de intervención tuvo como objetivo determinar los efectos de un programa de ejercicio terapéutico orientado hacia actividades físicodeportivas combinado con el tratamiento habitual, en comparación con el tratamiento habitual únicamente, en adultos con DCA que deambulan de manera autónoma. Métodos En la fase de revisión, se realizó una revisión sistemática con metaanálisis, siguiendo las recomendaciones de la declaración PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses). Tanto el protocolo como la revisión fueron registrados en PROSPERO (International Prospective Register of Systematic Reviews) con los números CRD42020191779 y CRD42020144588, respectivamente. Esta fase abarcó la elaboración de dos artículos científicos: el primero detalla el protocolo del estudio de revisión, mientras que el segundo describe los principales hallazgos obtenidos de la revisión sistemática y el metaanálisis. En la fase de intervención, se llevó a cabo un ensayo clínico aleatorizado con grupo control, diseñado conforme a las directrices de la guía CONSORT Consolidated Standards of Reporting Trials). Este ensayo, realizado en un centro de rehabilitación, incluyó a una muestra de 23 adultos con DCA que deambulaban de forma autónoma. Esta fase incluyó también la publicación de dos artículos científicos: uno centrado en la descripción del protocolo del ensayo, y otro que aborda los principales resultados del ensayo clínico. Resultados Los resultados más destacados de la fase de revisión indican que los programas de ejercicio terapéutico son efectivos para mejorar los niveles de CVRS y la funcionalidad en personas con DCA. Por su parte, los resultados de la fase de intervención sugieren que la participación en un programa de ejercicio terapéutico orientado hacia actividades físico-deportivas incrementa significativamente los niveles de CVRS y la función motora del miembro superior en adultos con DCA que deambulan de forma autónoma. Asimismo, la intervención promovió una mejora significativa en la capacidad funcional, la movilidad y el equilibrio. También se observó un aumento en el nivel de actividad física y una reducción en el comportamiento sedentario. La intervención demostró ser segura, lo que refuerza la viabilidad de considerar los programas de ejercicio terapéutico orientado hacia actividades físico-deportivas como una intervención terapéutica complementaria al tratamiento habitual en la rehabilitación de personas con DCA. Conclusiones El ejercicio terapéutico se presenta como una estrategia eficaz para promover la recuperación integral en personas con DCA. Esta modalidad de tratamiento contribuye de manera significativa a mejorar la CVRS, la función motora del miembro superior, la capacidad funcional, la movilidad, el equilibrio y el nivel de participación en actividad física. Además, su implementación complementa de manera segura y efectiva el tratamiento habitual de rehabilitación en esta población.es_ES
dc.description.abstract[Resumo] Introdución O dano cerebral adquirido (DCA) é unha das principais causas de mortalidade e discapacidade na poboación adulta, representando un notable desafío para os sistemas de saúde a nivel global. A prevalencia desta condición, así como os custos asociados ao seu manexo e rehabilitación, aumentan exponencialmente cada ano, subliñando a necesidade de implementar estratexias efectivas de prevención e tratamento. O DCA ten un impacto significativo en todos os dominios da saúde descritos na Clasificación Internacional do Funcionamento, da Discapacidade e da Saúde (CIF), xerando limitacións a nivel físico, mental e psicosocial que afectan de maneira integral a calidade de vida relacionada coa saúde (CVRS) das persoas afectadas. O exercicio terapéutico e a promoción de hábitos de vida activos cobraron unha maior relevancia nos últimos anos como parte do proceso de rehabilitación de persoas con DCA. A evidencia científica actual avala os seus beneficios en diversas esferas da saúde, demostrando melloras significativas tanto na funcionalidade como na participación e na CVRS. Non obstante, os efectos específicos sobre estes dous últimos aspectos recibiron menor atención na investigación. Aínda que xurdiron enfoques emerxentes para o deseño de intervencións terapéuticas basadas en exercicio, incluídos aqueles que promoven unha orientación cara actividades físico-deportivas, a evidencia científica sobre a súa eficacia segue sendo limitada. Esto subraya a necesidade de levar a cabo investigaciones adicionais que permitan avaliar estes enfoques no contexto do exercicio terapéutico. Este proxecto de tese desenvólvese en dúas fases interrelacionadas: unha revisión sistemática da literatura (fase de revisión) e a posterior implementación dun ensaio clínico aleatorizado (fase de intervención). Obxectivos O obxectivo da fase de revisión foi coñecer a evidencia científica actual sobre os beneficios dos programas de exercicio na CVRS e na funcionalidade en adultos con DCA. Por outro lado, a fase de intervención tivo como obxectivo determinar os efectos dun programa de exercicio terapéutico baseado en actividades físico-deportivas combinado co tratamento habitual, en comparación co tratamento habitual unicamente, en adultos con DCA que deambulan de maneira autónoma. Métodos Na fase de revisión realizouse unha revisión sistemática con metaanálise, conforme ás recomendacións da declaración PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses). O protocolo foi rexistrado en PROSPERO (International Prospective Register of Systematic Reviews) co número de rexistro CRD42020191779; do mesmo xeito que a revisión sistemática e metaanálise, co número de rexistro CRD42020144588. Esta fase abarcou a elaboración de dous artigos científicos: o primeiro detalla o protocolo do estudo de revisión, mentres que o segundo describe os principais resultados. Na fase de intervención realizouse un ensaio clínico aleatorizado con grupo de control, desenvolvido de acordo coas directrices da guía CONSORT Consolidated Standards of Reporting Trials). O ensaio realizouse nun centro de rehabilitación e incluíu unha mostra de 23 adultos con DCA que deambulaban de maneira autónoma. Esta fase incluíu a publicación de dous artigos científicos: un centrado na descrición do protocolo do ensaio e outro que aborda os principais resultados do ensaio clínico. Resultados Os resultados máis destacados da fase de revisión indican que os programas de exercicio terapéutico son efectivos para mellorar os niveis de CVRS e a funcionalidade en persoas con DCA. Por outra banda, os resultados da fase de intervención suxiren que a participación nun programa de exercicio terapéutico baseado en actividades físicodeportivas incrementa significativamente os niveis de CVRS e a función motora do membro superior en adultos con DCA que deambulan de forma autónoma. Asimesmo, a intervención promoveu unha mellora significativa na capacidade funcional, mobilidade e o equilibrio. Tamén se observou un aumento no nivel de participación en actividade física e unha redución no comportamento sedentario. A intervención demostrou ser segura, o que reforza a viabilidad de considerar os programas de exercicio terapéutico baseado en actividades físico-deportivas como unha intervención terapéutica complementaria ao tratamento habitual na rehabilitación de persoas con DCA. Conclusións O exercicio terapéutico preséntase como unha estratexia eficaz para promover a recuperación integral en persoas con DCA. Esta modalidade de tratamento contribúe de maneira significativa a mellorar a CVRS, a función motora do membro superior, a capacidade funcional, a mobilidade, o equilibrio e o nivel de participación en actividade física. Ademais, a súa implementación complementa de forma segura e efectiva o tratamento habitual de rehabilitación nesta poboación.es_ES
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/2183/41861
dc.language.isospaes_ES
dc.rightsAtribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0es_ES
dc.rights.accessRightsopen accesses_ES
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/*
dc.subjectAcquired brain injury (ABI)es_ES
dc.subjectAdultos con DCAes_ES
dc.subjectExercicio terapéuticoes_ES
dc.subjectTherapeutic exercisees_ES
dc.subjectRehabilitaciónes_ES
dc.subjectCapacidad funcionales_ES
dc.subjectEjercicio terapéuticoes_ES
dc.titleEficacia del ejercicio terapéutico en adultos con daño cerebral adquirido: revisión sistemática con metaanálisis y ensayo clínico aleatorizadoes_ES
dc.typedoctoral thesises_ES
dspace.entity.typePublication
relation.isAdvisorOfPublication6a7bc7e8-8a52-41dc-9d2e-a0716af6b47d
relation.isAdvisorOfPublication.latestForDiscovery6a7bc7e8-8a52-41dc-9d2e-a0716af6b47d

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
GutierrezSuarez_Andrea_TD_2024.pdf
Size:
8.12 MB
Format:
Adobe Portable Document Format
Description: